تبلیغات
کردستان - بنیان های تاریخی کردان
سه شنبه 13 فروردین 1387

بنیان های تاریخی کردان

   نوشته شده توسط: محمد طاهر    نوع مطلب :بنیانهای تاریخی کردان ،

بنیان‏های تاریخی كردان

 

علمای تاریخ و نژاد بر استواری این رأی كه تیره‎های « كرد» از اصیل‎ترین تیره‎های ایرانی هستند اتفاق نظر دارد.

به عقیده زبان‎شناسان، زبان كردی با لهجه‎های گوناگون آن، ضمن آن كه خود یكی از فروع زبان كهن ایرانی است، با فارسی رایج، در الفاظ و معانی، قرابت و پیوستگی بی‎مانندی دارد. به طوری كه بیش‎تر واژه‎های دو زبان، هم در ریخت لفظ و هم در ساخت معنی، از یك ریشه‎ی مشترك مشتق می‎گردند. از سوی دیگر آن دسته از واژگان باستانی كه در زبان كردی به كار می‎رود، میان دیگر تیره‎های ایرانی، چونان گیل، تات، پشتون، تاجیك و... هم‎چنان بكار گفتار می‎آید.

آیین‎های ایرانی، مانند نوروز، مهرگان، و سده، میان كردان با شكوه بی‎مانندی برپا می‎گردد و از تقدسی ویژه برخوردار است تا امروز هم در میان گروه‎های بزرگی از كردان كه به فرقه‎های كهن دینی این سرزمین منسوبند، ردپای بسیاری از باورهای «مغانی»، «مزدكی»، «زروانی» و «مانوی» دیده می‎شود كه نمادی از اعتقاد مشترك باستانی آنان با كیش‎های ملی ایرانی می‎باشد.

                                 برای دیدن بقیه مطالب روی ادامه کلیک کنید

 

 

 

علمای تاریخ و نژاد بر استواری این رأی كه تیره‎های « كرد» از اصیل‎ترین تیره‎های ایرانی هستند اتفاق نظر دارد.

به عقیده زبان‎شناسان، زبان كردی با لهجه‎های گوناگون آن، ضمن آن كه خود یكی از فروع زبان كهن ایرانی است، با فارسی رایج، در الفاظ و معانی، قرابت و پیوستگی بی‎مانندی دارد. به طوری كه بیش‎تر واژه‎های دو زبان، هم در ریخت لفظ و هم در ساخت معنی، از یك ریشه‎ی مشترك مشتق می‎گردند. از سوی دیگر آن دسته از واژگان باستانی كه در زبان كردی به كار می‎رود، میان دیگر تیره‎های ایرانی، چونان گیل، تات، پشتون، تاجیك و... هم‎چنان بكار گفتار می‎آید.

آیین‎های ایرانی، مانند نوروز، مهرگان، و سده، میان كردان با شكوه بی‎مانندی برپا می‎گردد و از تقدسی ویژه برخوردار است تا امروز هم در میان گروه‎های بزرگی از كردان كه به فرقه‎های كهن دینی این سرزمین منسوبند، ردپای بسیاری از باورهای «مغانی»، «مزدكی»، «زروانی» و «مانوی» دیده می‎شود كه نمادی از اعتقاد مشترك باستانی آنان با كیش‎های ملی ایرانی می‎باشد.(1)

از این گذشته روایات تاریی، طایفه مغان، نگهبان دین باستانی ایران را از قوم ماد، یعنی از تیره كردان معرفی می‎كنند. وجود آتشكده‎ی بزرگ «آذرگشنسب» در تخت سلیمان كه آتش مقدس آن بیش از هزار سال خاموشی نگرفت، این نظر را تقویت می‎كند.

به گواهی تاریخ از همان آغاز كه سرنوشت مشترك و تاریخی اقوام ایرانی رقم زده می‎شود، كردان نقش بنیادینی در شكل‎گیری محتوم آن داشته‎اند. چنان كه در جنبش بزرگ ایرانی نژادان آریایی برای جای گیری در بخش‎های باختری و جنوبی فلات ایران، كردان به همراه پارسیان پیش آهنگ دیگر ایرانیان بوده‎اند. دولت بزرگ ماد كه نخستین دولت ایرانی پایه گرفته بر فلات ایران بود، «كرد» شمرده می‎شد. زیرا كه مادها، اسلاف كردها هستند. كورش كه توانست آرمان مادها را تحقق بخشد و فلات ایران را به زیر یك پرچم درآورد، از سوی مادر نسبت به كردان می‎برد. اردشیر بابكان بنیان‎گذار دولت بزرگ ساسانی كه نسبت به بازرنگیان می‎رساند، كردتبار به شمار می‎آمد.

روایت‎های تاریخی به روشنی می‎نمایند كه طایفه‎ی «بازرنگیان» فارس از تیره كردان آن سرزمین بوده‏اند،  همان‎گونه كه طایفه‎ی شبان كاره هم كه از اواخر دوره‎ی آل بویه طی چند سده در قسمتی از سرزمین فارس صاحب قدرت و شوكت بودند، از تبار كردان فارس به شمارند.تیره‎ی ایرانی نژاد كرد در طول تاریخ نه تنها سرنوشت مشترك با دیگر تیره‎های ایرانی نژاد فلات ایران داشته است، بلكه در دوره‎هایی از زندگی ملت ایران با بردوش كشیدن رسالت راهبری جامعه‎ی بزرگ اقوام ایرانی، توانسته است شكوه‎مندترین دوران سرافرازی تاریخ ایران را نیز پدید آورد. كشش‎های تاریخی این سرنوشت مشترك سبب شده است كه حتا در دوران تجزیه‎ی سرزمین‎های كردنشین از ایران (چه به هنگام تسلط جبارانه‎ی امپراتوری عثمانی و چه در زمان حكومت غاصبانه‎ی دولت‎های مخلوق استعمار بر این سرزمین‎ها)، فریاد آزادگی بخش وحدت خواه مردم كرد برای پیوند با میهن بزرگ جامعه‎ی اقوام ایرانی خاموشی نگیرد.

امپراتوری عثمانی، از زمره حكومت‎هایی بود كه پس از حكومت‎ تازیان، «دین» را ابزار كشورگشایی و سركوب ملت‎ها و اقوام دیگر قرار داده بود.

به گفته‎ی فردوسی:

زیان كسان از پی سود خویش

بجویندو دین اندر آرند پیش

در این میان، تنها مانع برابر به بردگی كشاندن ملت‎ها به نام دین از سوی امپراتوری عثمانی، ملت ایران بود. از این رو، امپراتوری مزبور نه تنها با ملت ایران بلكه با همه‎ی وابستگان نژادی و فرهنگی ملت ایران، در ستیز بود. قتل‎عام مكرر شیعیان و سركوب بی‎وقفه كردها، از چنان دشمنی‎ها ریشه می‎گرفت.

با پیروزی انقلاب عثمانی در سال 1908 میلادی، «ترك‎های جوان» صحنه گردان امور سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آنان امپراتوری شدند. تداوم اندیشه‎ی آنان در قالب «حكومت كنونی تركیه» موج تازه‎ای از دشمنی و تهاجم بر ضد تیره‎های وابسته به ملت ایران را در پی داشت.

بدین سان، در آستانه‎ی فروپاشی امپراتوری عثمانی و زایش حكومت تركیه، «شوونسیم نژادی» جایگزین «شوونیسم مذهبی» شد. نماد این سیاست تهاجمی نژادگرایانه، جعل اندیشه‎ی «پان تركیسم»، از سوی ترك‎های جوان بود كه تا به امروز نیز همه‎ی حكومت‎های حاكم بر تركیه، میراث خونین آن را به دوش می‎كشند.

اگر در گذشته، امپراتوری عثمانی( دین) را ابزار سركوب قرار داده بود، دولت‎های تركیه در قالب اندیشه‎ی نژادگرایانه، سیاست قوم‎كشی و پاك‎سازی نژادی را به مورد اجرا گذارده‎اند.

از آشكارترین تظاهرات سیاست مزبور. قتل عام بیش از 5/1 میلیون از هم فرهنگان، هم تاریخان و هم ریشگان ارمنی ما در 24 آوریل 1915 (پنجم اردی‎بهشت ماه 1294 خورشیدی) و كوشش در زدودن هویت اصیل كردها، زیر نام «تركان كوهستانی» است.

در آغاز، برخورد كردهای سرزمین‎های تجزیه شده برابر تبلیغات و اقدامات نژادگرایان «ترك»، شكل فرهنگی- سیاسی داشت. بدین‎سان كوشش بر این بود تا بیش‎تر بر هویت تاریخی و ایرانی و آریایی كردها تاكید شود. اما به زودی با افزایش فشار توام با خشونت و كشتار برای «ترك ساختن» كردها و كردستان، مقاومت‎ها عمق بیشتری یافت. بدین‎سان مبارزه برای دفاع از حقوق تاریخی و نژادی كرد، به صورت خیزش‎های مسلحانه در گوشه و كنار كردستان، ظاهر شد. مبارزات مسلحانه «شیخ سعید هرتوشی» و «سید عبدالقادر نقش‎بندی» از اقطاب فرقه نقش‎بندی در اواخر دوران عثمانی را می‎توان از مهم‎ترین هسته‎های اولیه‎ی این مقاومت و خیزش مسلحانه نام برد.

به دنبال فروپاشی امپراتوری عثمانی در پایان جنگ جهانی اول و ایجاد حكومت‎های به اصطلاح عربی از سوی استعمار انگلیس و فرانسه بر پهنه‎ی متصرفات امپراتوری مزبور در خاورمیانه، دامنه‎ی تجاوز بر كردها نیز گسترش یافت. این بار در كنار عنصر ترك، عنصر عرب نیز دست‎اندركار اجرای «سیاست سرزمین سوخته» و «نسل كشی» كردها شد. برابر شدت یافتن «كردستیزی»، دولت‎های استعمارگر و حكومت‎های دست‎نشانده‎ی آنان، مقاومت رهایی بخش و نبرد مسلحانه كردها نیز به سر تا سر كردستان اشغالی گسترده شد.

در این میان رستاخیز آزادگی بخش ایرانی نژادان كرد در قلمرو كشور استعمار ساخته عراق به سبب پیوندی كه از آغاز با مبارزات ضد استعماری شاخه دیگری از وابستگان فرهنگی ایران یعنی شیعیان آن سرزمین داشت، از برجستگی ویژه‎ای برخوردار می‎باشد. خیزش گران «كرد» و قیام‎گران شیعه (دو شاخه‎ی نژادی و فرهنگی وابسته به ملت بزرگ ایران)، در مواقع بسیار و با هم‎آهنگ كردن مبارزات بر ضد استعمار انگلیس و حكومت دست نشانده‎ی بغداد، قیام‎های عمومی و فراگیری را در سرتاسر عراق برپا كردند. چنان چه به هنگام قیام شیعیان در اوایل شهریور 1301 خورشیدی بر ضد دولت استعمارگر انگلیس و حكومت دست‎نشانده‎ی آن در عراق كه شهرهای مذهبی میان رودان و نیز شهر بغداد را فرا گرفت، «شیخ محمود برزنجی» از اقطاب بزرگ فرقه قادری برای كاستن از فشار نیروهای مشترك انگلیس و عرب بر قیام‎گران شیعه، سرتاسر كردستان واقع در قلمرو عراق را برعلیه آنان شورانید. بدین سان، قیام علیه‎ی سلطه‎ی ظالمانه‎ی استعمار، سرتاسر عراق را دربرگرفت. مبارزان «كرد» در این نبردها، ضربات سختی بر نیروهای مشترك انگلستان و عرب وارد ساخت و شهرهای كردنشین بسیاری را از اشغال آنان خارج كردند. شیخ محمود برزنجی در مناطق آزاد شده‎ی كردستان آن سوی مرز، حكومت «آریایی كرد» را اعلام داشت. اگرچه دولت انگلیس پس از مدتها و با تحمل تلفات بسیار توانست به كمك نیروهایی كه از هندوستان آورده بود، قیام عمومی مردم میان رودان را سركوب كند، اما اقتدار استعمار انگلیس با این قیام دچار آسیب فراوان گردید و از هیبت و قدرت آن نه تنها در «میان رودان» بلكه در شبه قاره هند نیز كاسته شد.

با آغاز جنگ جهانی دوم، هماهنگی میان جنبش «كرد» و نهضت شیعیان به صورت قیام‎های گسترده و عمومی بر علیه نیروهای انگلیس و حكومت‎زاده‎ی استعمار در میان رودان (عراق) نمایان شد. بر اثر این قیام‎ها و پشتیبانی عمومی مردم، رشید عالی گیلانی در هجدهم فروردین ماه 1319 خورشیدی (7 آوریل 1940 میلادی)، قدرت را در عراق به دست گرفت.

سران حكومت دست‎نشانده‎ی بغداد از عراق گریختند، دولت انگلیس با بهره‎گیری از نیروهای مستقر در اردن و پایگاه‎های هوایی خود در عراق، پس از نبردهای خونین بسیار، سرانجام قیام را سركوب كرد. اما میان رودان و به ویژه مناطق كردنشین این سرزمین هم‎چنان ناآرام باقی ماند.

كردان ساكن شمال عراق، در سال 1319 خورشیدی (1940 میلادی) برای ادامه‎ی مبارزه، حزب هیوا (امید) را بنیان گذاردند. اما كمونیست‎ها كه در جریان جنگ دوم، متحد انگلیس‎ها بودند، با نفوذ در صفوف حزب «هیوا» سبب انشعاب این حزب شدند. پس از این ناكامی، گروه‎های مبارز كرد و برخی عناصر ناسیونالیست جدا شده از حزب هیوا، تشكیلات جدیدی را به نام حزب رزگاری (آزادی) سازمان دادند. در سال 1325 خورشیدی گروه‎های فعال دو حزب رزگاری و «هیوا» برای تشكیل جبهه‎ای واحد، در همایشی گردهم آمده و «پارت دموكرات كردستان» (آن سوی مرز) را، بنیاد نهادند.

همایش به اتفاق آراء ملامصطفی بارزانی رهبر جنگ‎جویان كرد را كه در آن هنگام در حال نبرد با نیروهای حكومت بغداد بود، به عنوان دبیركل حزب جدید برگزید. در بیانیه‎ی این همایش، دفاع از حقوق تاریخی و نژادی تمامی ایرانی‎نژادان و وابستگان فرهنگی آنان در عراق، آرمان مبارزاتی پارت دموكرات كردستان اعلام گردید. به دنبال كنگره‎ی مزبور، روزنامه خبات (كوشش) به عنوان ارگان رسمی و تئوریك پارت دموكرات كردستان (آن سوی مرز) منشتر گردید. با تشكیل پارت دموكرات كردستان مبارزه علیه حكومت بغداد و سیاست‎های تبعیض نژادی، فراگیرتر شد. رستاخیز كردستان (آن سوی مرز) علی‎رغم همه توطئه‎ها و كارشكنی‎های دشمنان به پیروزهای بزرگی در بعد نظامی و سیاسی دست یافت و توانست حقانیت خود را در داخل و خارج عراق بر همگان آشكار كند.

ملامصطفی بارزانی با اعلام این نظر كه «هركجا كرد زندگی می‎كند، آن جا ایران است» همواره بر پیوند ناگسستنی تاریخی و نژادی كردان با دیگر ایرانیان تاكید داشت.

 

مجموع جمعیت كرد در آن سوی مرزها، میان 6/19 تا 21 میلیون تن برآورد می‎گردد: (2)

الف- در قلمروی جمهوری تركیه: كردهای ساكن قلمرو جمهوری تركیه، در نشریات آماری و مكاتبات رسمی دولت تركیه به عنوان «ترك‎های كوهستانی»؟!، نامر برده می‎شوند.

جمعیت كردهای ساكن تركیه میان 4/14- 3/15 میلیون تن برآورد می‎گردد. این رقم كمابیش 6/23- 25 درصد از كل جمعیت كشور مزبور را دربرمی‎گیرد.(3) كردها در ده استان تركیه، واقع در خاور و جنوب خاوری كشور مزبور، دارای اكثریت هستند. شهرهای وان، دیار بكر، ارض روم، تبلیس و... در حوزه‎ی سرزمین‎های كردنشین قرار دارند. در آمارهای رسمی دولت تركیه، ارقام واقعی مربوط به جمعیت كردها، منتشر نمی‎گردد و در بیشتر نشریان آماری تركیه، نام «كرد» به چشم نمی‎خورد. و از آنان به نام «ترك‎های كوهستانی»، نام برده می‎شود.(4)

ب- در قلمروی جمهوری عراق: جمعیت كردهای ساكن حكومت عراق كه بیشتر در شمال كشور مزبور متمركزند، حدود 6/5 میلیون تن برآورد می‎گردد. (5) این جمعیت 5/26 درصد از كل جمعیت كشور مزبور را دربرمی‎گیرد.(6) شهرهای مهم كردنشین قلمرو حكومت عراق عبارتند از: روانداز، حلبچه، سلیمانیه، كركوك، موصل و...

پ- قلمروی جمهوری سوریه: بیشتر  كردهای ساكن سوریه در سه بر مرزی عراق، تركیه و سوریه و هم‎چنین در اطراف دمشق ساكن هستند. جمعیت كردهای ساكن كشور مزبور حدود 5/1 میلیون تن برآورد می‎گردد كه كمابیش 9 درصد كل جمعیت كشور مزبور را تشكیل می‎دهد. بخش قابل ملاحظه‎ای از ساكنان بلندی‎های گلان (جلان) نیز كرد هستند.(7)

ت- جمهوری ارمنستان: جمعیت كردهای ساكن قلمرو ارمنستان كه بیشتر در بخش‎های خاوری جمهوری مزبور ساكن‎اند، كمابیش 250 هزار تن برآورد می‎گردد. جمعیت این جمهوری در سال 1993 برابر با، 3730000 تن برآورد گردیده است.(8)

ث- جمهوری آذربایجان (اران): كردها ساكن این جمهوری در منطقه «لاچین» قره‎باغ متمركز هستند و جمعیت آنان حدود 26 هزار برآورد می‎گردد.

ج- جمهوری خودمختار نخجوان: در بخش شمال غربی جمهوری خودمختار مزبور، حدود 25 هزار تن كرد زندگی می‎كنند. جمعیت نخجوان در سال 1995 حدود 306 هزار تن برآورد گردیده است.(9)

چ- لبنان: بیشتر كردهای ساكن لبنان در بخش شمال باختری بیروت ساكن‎اند و جمعیت آنها حدود 100 هزار تن برآورد می‎گردد. جمعیت كشور مزبور در سال 1995 برابر با 4 میلیون تن برآورد گردیده است.(10)

ح- جمهوری تركمنستان: كردها در این جمهوری نوخاسته پراكنده‎اند. در برگ‎های هویت جمهوری مزبور، ایرانیان و ایرانی نژادان را بیش‎تر زیر عنوان «كرد» ، رده‎بندی می‎كنند. جمعیت كردهای ساكن جمهوری تركمنستان، با تعریف بالا، بیش از 500 هزار تن برآورد می‎شوند. البته هم‎چنان چه گفته شد، در این آمار بیشتر ایرانیان، مردم اران و ... را نیز در برمی‎گیرد.

پی نوشت :

1- نگاه كنید به : «تاریخ مردوخ» شیخ محمد مردوخ كردستانی- نشر كارنگ ـ

همچنین نگاه كنید به   «كرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او»- رشید یاسمی- انتشارات امیركبیر  -------------2 – برپایه ی منابع گوناگون .                                                                                                                                                              

3- جمعیت تركیه از سوی آمارنامه Welt Almanach 98 برای سال 1995 برابر با 61 میلیون نفر برآورد شده است.

4- برآورد جمعیت كردهای ساكن كشور مزبور براساس آمارهای گوناگون، انجام شده است.

5- بر پایه برآوردهای گوناگون از منبع‎های مختلف، حكومت عراق همیشه می‎كوشد كه شمار كردان ساكن كشور مزبور را كمتر از واقع نشان دهد. بی‎گمان می‎توان اندیشید كه شمار كردهای ساكن عراق، بیشتر از رقم آورده شده است.

6- جمعیت كشور عراق بر پایه Welt Almanach 98 برای اسل 1995 برابر با 20 میلیون تن برآورد گردیده است.

7- جمعیت سوریه برپایه‎ی آمار منبع بالا در سال 1995 برابر با 14 میلیون برآورد گردیده است.

8- همان منبع

9- منابع گوناگون آمار جمعیت در سطح جهانی.

10- Welt Almanach 98

 

 


تبلیغات پیامکی پنل رایگان ارسال پیامک مرکز تخصصی تجارت دامنه | ثبت و فروش دامنه فارسی و غیر فارسی در تالار بورس » آریا دامین , ثبت دامنه فارسی , بورس دامنه فارسی , ثبت دامنه , تجارت دامنه , شرایط خوب برای وبمسترها make cash